Chúng ta đã đi qua bài viết có chủ đề là “học chính bản thân mình”. Hôm nay chúng ta có chủ đề dạy bản thân. Chúng ta từng dạy con, dạy người khác thu phí và không thu phí bằng cách này hay cách khác. Việc dạy bản thân có lẽ là điều mà chúng ta dường như bỏ quên.

Dạy bản thân ở bề nổi của tảng băng

Dạy bản thân là một việc cần làm hàng ngày, hàng giờ, trong từng khoảnh khắc sống. Dạy bản thân là một quãng đường dài và không được bỏ cuộc. Thực ra chúng ta vẫn làm điều này bấy lâu nay, chỉ có điều nó diễn ra một cách tự nhiên đến vô thức.

Chúng ta làm bài tập, làm công việc, rèn luyện thân thể, chăm sóc sức khỏe, vóc dáng, sắc đẹp… là đang dạy bản thân mình. Đó là dạy bản thân học hỏi để có thêm tri thức, kỹ năng. Rèn luyện kỹ năng để nâng giá trị bản thân.

Ngoài ra chúng ta còn dạy bản thân về những giá trị tinh thần như đọc sách, tìm hiểu thông tin, tài liệu để có thể hiểu được những giá trị tinh thần. Chọn lọc thông tin để tìm cho mình cách nhìn nhận và thấu hiểu một vấn đề.

Những thông tin vào não sẽ được sàng lọc dựa vào nhu cầu, thị hiếu nhận thức thông tin. Thông tin cũng có thể đi qua cái phễu lọc thời gian. Khi thông tin đi qua hết bộ lọc sẽ còn lại những gì thuộc về chúng ta. Từ đó chúng ta sử dụng nó để biểu đạt ý kiến, giá trị tinh thần của bản thân. Điều này cũng góp phần làm nên giá trị của bản thân.

Ảnh pngtree

Dạy bản thân ở tầng chìm của tảng băng

Có một cách dạy bản thân ở tầng sâu hơn đó là lắng nghe bản thân mình từ tận sâu bên trong. Lắng nghe bản thân mình đang có điều gì khao khát, có điều gì còn mông lung, có điều gì còn là khoảng trống. Ở tầng dạy này chúng ta mới quan sát được con người thật của mình.

Khi ta nổi lên một cơn giận trong lòng, nếu chỉ được dạy ở lớp ngoài chúng ta sẽ hành xử một cách cảm tính. Khi được dạy từ cốt lõi, chúng ta sẽ không hành xử như những gì mình cảm thấy và thôi thúc trong lòng. Đó là hành động nói ra một điều gì đấy, làm một việc nào đấy xuất hiện ngay trong đầu.

Nếu ta hành động như những gì cơn giận mang đến, chúng ta đã cho cơn giận một cơ hội để lớn mạnh, để bộc phát. Chúng ta chẳng thể kiểm soát được cảm xúc, hành vi của mình lúc đấy. Thật đáng tiếc, hành xử hay lời nói của chúng ta có thể làm đau chính mình hay người khác. Kèm theo đó, hậu quả thật khó đoán.

Chúng ta kìm chế cơn giận là chúng ta đang tự làm đau chính mình. Chúng ta đang tự tích tụ những nguồn năng lượng xấu và dấu nó thật sâu. Cơn giận vẫn còn đó và nó chỉ chờ một dịp khác để bùng phát mạnh hơn. Hoặc là nó sẽ tích tụ thành một ung nhọt mang tên “tức giận”. Đó là cội nguồn của tất cả những thứ bệnh liên quan đến tinh thần. Đó là nguyên nhân của cuộc sống không hạnh phúc. Và đến một ngày nào đó, có thể nó sẽ hủy hoại sinh mệnh cũng như cuộc đời mà chúng ta không hề hay biết.

Vậy còn cách nào khác? Đó là cách dạy bản thân từ cội nguồn bên trong. Bản thân cần được dạy và thực hành để nhận biết những cảm xúc của mình. Khi chúng ta biết và gọi tên chính xác cảm xúc của mình thì mọi thứ sẽ trở nên rất dễ dàng. Cách để làm nguôi cảm xúc dễ nhất là đứng ngoài cảm xúc.

Nếu cảm xúc nào đấy gợn lên, chúng ta nên đứng ra ngoài nó. Đừng bao giờ để mình hòa vào cảm xúc để bị cảm xúc nhấn chìm và sai khiến. Đóng vai một khán giả và tự nói bản thân mình rằng: tôi biết là bạn đang giận/buồn/đau… đấy. Bạn cứ việc làm cái điều bạn muốn. Tôi ở đây đợi bạn. Khi cảm xúc bị để mặc thì tự nó sẽ nguôi ngoai nhanh như cách mà nó ập đến.

Hẳn bạn biết cách dỗ đứa trẻ khi chúng đang khóc để gây sự chú ý chứ? Khi đứa trẻ muốn gây sự chú ý (không phải là đứa trẻ đang bất ổn thật sự), chúng thường khóc váng lên. Chúng khóc như thể là một điều tồi tệ đang xảy ra với chúng. Nếu chúng ta tập trung sự chú ý vào đứa trẻ, nó sẽ khóc to hơn, cảm xúc giả ban đầu dần thành thật. Cuối cùng, khi được sự nuông chiều cảm xúc từ người lớn, chúng sẽ đưa ra yêu cầu hoặc là tự chúng biến một việc rất nhỏ thành một việc rất lớn.

Dạy bản thân từ bên trong cũng tương tự như thế. Một người thầy giữ vai trò quan sát và dẫn dắt là cần thiết. Chúng ta không biến mình thành cảm xúc và giải quyết các vấn đề của xúc. Cảm xúc là một sự khởi sinh và tự nó sẽ mất đi. Nếu chúng ta không hỗ trợ thì cảm xúc sẽ không tồn tại được. Tất nhiên, nó không để lại một điều gì khiến ta tổn thương.

Nếu không cất giữ những cảm xúc buồn, chúng ta không có nỗi buồn. Nếu không cất giữ cảm xúc giận, chúng ta không có những cơn giận. Nếu không cất giữ những cảm xúc tiêu cực, chúng ta không hình thành những suy nghĩ và hành động tiêu cực. Như vậy, chúng ta không có thù, oán, ghét, tức giận với ai cả.

Khi cuộc sống của chúng ta được giải thoát khỏi bất cứ thứ gì tiêu cực, chúng ta được tự do. Chúng ta có thêm không gian để chứa những điều tích cực giúp cho cuộc sống tốt đẹp hơn cho chính mình và những người xung quanh.

Các bước dạy bản thân

Dạy bản thân, đa phần chúng ta đã làm suốt cuộc đời mình. Thế nhưng chúng ta cũng mới chạm được đến phần nổi mà thôi. Dạy bản thân chuyên sâu cần có từng giai đoạn cụ thể. Mỗi người sẽ tự học lấy những bài học, kinh nghiệm, trải nghiệm để dạy bản thân hiệu quả. Vì vậy, dạy bản thân, việc cần làm chuyên tâm cả đời.

Bước đầu tiên là chúng ta phải nhận thức được việc dạy bản thân ở chiều sâu hơn.

Bước tiếp theo là lắng nghe bản thân thật nhiều. Quay về bên trong để nhìn thật rõ mình như thế nào. Chỉ khi lắng nghe, quan sát thật kỹ chúng ta mới hiểu được chính bản thân mình. Điều gì khiến bản thân hài lòng, điều gì khiến bản thân không vừa ý.

Bước luyện tập là sau khi hiểu được bản thân. Luyện tập là điều cần thiết để có một kỹ năng thành thục. Luyện tập nhận diện, gọi tên cảm xúc. Luyện tập điều khiển bản thân đứng ngoài cái tôi cảm xúc đang réo gào. Luyện tập kiên nhẫn để chờ cho cảm xúc tan biến.

Bước tổng kết những bài học kinh nghiệm sau khi đã biết giải phóng cảm xúc của mình. Mỗi cá thể sẽ có một cơ chế riêng về phát sinh và giải phóng cảm xúc. Chỉ có bản thân mình mới biết được điều này diễn ra thế nào. Có thể sách vở dạy chúng ta nhiều kỹ năng nhưng chỉ có bản thân chúng ta mới hiểu, cách nào là phù hợp và hiệu quả với bản thân.   

Nguyên lý của tảng băng trôi là gần 90% thể tích của tảng băng trôi nằm dưới nước. Vì vậy, dạy bản thân, việc cần làm chuyên tâm cả đời, làm sâu sắc và chỉ có thể làm tốt nhất một mình. Mỗi người là một người thầy duy nhất có thể dạy bản thân ở mức độ sâu sắc nhất – nơi tảng băng chìm.   

Rating: 1 out of 5.

Leave a Reply