Những ngày này, các bé vào lớp một bắt đầu một chặng đường mới. Năm nay thật đặc biệt, lễ khai giảng đầu đời của các bé lại diễn ra qua màn hình, ngay tại nhà. Các bé không biết được môi trường học mới thế nào. Các bậc phụ huynh thì rất lo lắng là làm sao các bé có thể học online.

Chẳng có gì phải lo lắng cả. Cứ bình yên học theo khả năng tiếp thu của bé thì mọi chuyện sẽ ổn thôi. Các bé vẫn học được nhiều thứ từ youtube đấy thôi! Giả sử hết lớp một mà các bé chưa được đến trường, chưa biết đọc cũng chẳng sao cả. Việc học là cả đời, đừng làm khó trẻ ở vạch xuất phát.

Hạt giống sợ học vô tình được gieo

Mình từng là một người không bao giờ chán học cho đến ngày học Tiếng Nhật, ở tuổi ngoài ba mươi. Cảm giác con chữ vào đầu mình rồi bật ra như người ta ném một hòn đá nhỏ vào lốp ô tô cao su. Chiếc lốp là vỏ não của mình, hòn đá nhỏ là những chữ tiếng Nhật. Mình bất lực nhìn bản thân đầu hàng những con chữ. Khi bỏ học, cảm giác như thoát được một gánh nặng, mặc dù mình tự chọn học tiếng Nhật và là mong muốn sau nhiều năm.

Lần thứ hai mình lặp lại cảm giác chán học là học đàn piano. Đây cũng là lựa chọn của mình, sau bao nhiêu năm yêu thích âm thanh réo rắt tiếng đàn piano. Thế mà mình mắc kẹt vào chính những điều mâu thuẫn trong bản thân mình. Cốt lõi nhất vẫn là mất cảm xúc yêu thích.

Mình đi học đàn cùng ngày với một bé khoảng tám tuổi. Bé rúm ró ngồi bên cây đàn, giọng lí nhí đọc tên những nốt nhạc. Mỗi lần thầy bảo đọc sai nốt nhạc với giọng đe dọa ,bé co rúm người lại .

Hết giờ học, bé đứng dậy, uyển chuyển và linh hoạt. Ở nơi dạy đàn có con cún con rất thân thiện. Nó thường ủ mình trên chân người lạ. Bé rất yêu con cún. Khi chơi với cún con, bé lột xác thành cô bé linh hoạt và tinh tế, yêu thương như một thiên thần.

Một hạt giống khác…Tiếng hàng xóm vọng sang trong những ngày giãn cách xã hội cuối tháng tám: bờ a ba, cờ ô cô…Tiếng đánh vần càng lúc càng gay gắt. Sau một lúc, kèm theo tiếng đánh vần là những lời nói trách mắng đứa trẻ… Tiếng đứa trẻ khóc…

Mình nghe những âm thanh ấy vào buổi sáng, buổi chiều, buổi tối… lúc nào cũng thấy buồn trong lòng. Bản thân mình thấy thương và bất lực. Thương phụ huynh, thương đứa trẻ. Bất lực vì cảm nhận được năng lượng đó từ cả phụ huynh và con trẻ. Bất lực cũng một phần vì mình không giúp gì được.

Xóm mình có ba bé gái năm nay đều vào lớp một. Chúng thích chơi với nhau. Một bé được phụ huynh cho đi học chữ ở nhà cô lúc chưa giãn cách xã hội. Lúc đó, bé đã biết mặt và đọc được khá nhiều chữ. Bé rất háo hức và còn chỉ cho hai bạn của mình học. Hai bạn cũng thích lắm.

Một bé có vẻ là bố mẹ không ép gì chuyện học hành. Trông bé vô tư và hồn nhiên chẳng biết đến chuyện đi học chữ vất vả, khó khăn là gì. Bé còn lại là được bố mẹ kèm học chữ tại nhà mà mình nghe được ở trên.

Mình làm một cuộc khảo sát nho nhỏ với ba bé bằng cách lấy ngẫu nhiên ra năm chữ cái tiếng Việt và đố. Bé được đi học chữ trả lời được nhiều nhất nhưng mà đã quên so với lúc chưa nghỉ dịch. Bé có bố mẹ không can thiệp chuyện học chỉ biết chữ “A”.

Mình bất ngờ về bé mà bố mẹ kèm học ở nhà là bé chả nhớ chữ nào. Khi mình quay những con chữ về phía bé, phản ứng của bé là: rùng mình, so hai vai về phía trước, thu người lại, mặt biến sắc, nói lí nhí.

Sau khi làm bài kiểm tra tâm lý nho nhỏ mình trấn an rằng, các bé không phải học đâu. Chúng ta đang chơi mà. Từ đó mình dẫn dắt chuyện học năm chữ cái mà mình rút ngẫu nhiên ra chơi cùng các bé. Cuối cùng cả ba bé đều nhớ mặt chữ của năm chữ cái đó.

Sau đó, các bé chơi trò chơi tự nghĩ ra. Mình cố gắng gài các chữ đã học vào trò chơi nhưng các bé từ chối. Các bé chọn trò chơi giấy, bút, vẽ hình, trang trí chữ mà các bé nhìn thấy trên đồ chơi. Các bé vừa chơi vừa khoe mình các hình trang trí. Trong trò chơi đó mình cũng đã lồng ghép được vài chữ cái vừa học mà các bé vô tình viết trên tờ giấy.

Ngày hôm sau, các bé đến nhà mình chơi. Các bé chủ động hỏi mình chơi trò đoán chữ như hôm qua. Điều này khiến mình thật bất ngờ. Mình lấy năm chữ cái hôm qua đã học ra, các bé đọc được hết. Mình cố gắng ghép vần đơn giản từ những chữ cái này, các bé đánh vần được.

Bé sợ hãi học lại là người tự tin nhất. Bé ấy không sợ sệt, đọc đúng, đọc to và rất hứng khởi. Theo quan sát của mình, bé đó mạnh dạn, tự tin, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm nhất trong ba bé.

Việc học là hành trình đừng vội chạy theo mục đích

Mỗi ngày đi học là một ngày vui

Bằng trải nghiệm và quan sát, mình thấy việc học là cả đời. Mục đích cuối cùng của việc học đúng là là có kiến thức và sử dụng được kiến thức đó vào cuộc sống và tạo ra những giá trị. Tuy nhiên, chúng ta không thể đi con đường tắt là làm thế nào để đạt được mục đích nhanh nhất.

Ví dụ như chuyện học chữ của các bạn chuẩn bị vào lớp một. Chúng ta đều biết rằng, hết lớp một, một đứa trẻ bình thường chắc chắn sẽ biết đọc và làm được những phép tính đơn giản. Vì vậy chúng ta đừng vội ép các bạn ấy biết chữ trước khi đến lớp. Đành rằng, biết chữ trước khi vào lớp một sẽ giúp cô giáo đỡ vất vả hơn. Thế nhưng việc dẫn dắt các bé tiếp cận chữ dẫn đến bé sợ học thì lợi bất cập hại.

Học là việc cả đời, nếu bắt đầu đi học đã sợ học thì con đường tự học của các bé sau này sẽ rất khó. Như mình đã nói, mình từng là người không biết chán học là gì nhưng tiếng Nhật và đàn Piano đã cho mình trải nghiệm chán học là gì.

Với môn tiếng Nhật mình đã bắt đầu lại nhiều lần nhưng không thành công. Môn đàn piano, mình phải bỏ hẳn một thời gian mới dám học lại. Dù chưa học được gì nhưng mình đã lấy lại được cảm xúc nhẹ nhàng khi chạm vào phím đàn. Hai môn này thi thoảng gợi cho mình cảm giác giới hạn về việc học cái mới.

Từ trải nghiệm của bản thân nên mình thấu hiểu nỗi sợ của các bé khi nhìn thấy biểu hiện sợ học của các bé. Mình thương các bé. Người lớn đã vô tình đẩy con trẻ vào tâm trạng sợ học bằng chính việc mong điều tốt nhất cho con. Điều này thật đáng tiếc và rất thương.

Nếu bắt đầu con đường học hành mà có một nỗi sợ hãi chế ngự trong ký ức nó sẽ khiến các bé có tâm lý sợ hãi khi bắt đầu học một cái mới. Niềm tin về sợ học luôn ở trong tâm trí các bé. Vì vậy, khi nhắc đến từ “HỌC”, nó như một chất xúc tác tạo nên một phản ứng là đáng sợ, chán nản thay vì háo hức và phấn khởi.

Các bé khởi đầu đi học cần nhất là một bầu không khí vui vẻ. “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” nên thực hành hàng ngày chứ không phải là khẩu hiệu dán ở trường cho đẹp. Nếu ở trường không đạt được điều này thì ở gia đình, có thể giảm bớt nỗi sợ học hành của các bé theo cách đứa trẻ dễ chấp nhận nhất.

Khi chúng ta vui vẻ, chúng ta sẽ làm việc hiệu quả nhất. Khi chúng ta yêu thích việc học, chúng ta sẽ học được thật nhiều thứ ở trường học và trường đời. Cuộc đời thực ra là một một trường học không giới hạn. Mỗi ngày trôi qua là chúng ta đã hoàn thành những bài học mà cuộc sống đã đặt ra.

Leave a Reply