Kết hôn là bắt đầu một hành trình. Ly hôn không phải là chấm dứt mọi quan hệ giữa hai người trong cuộc mà có thể là một chặng đường mới để mọi thứ tốt hơn.
Mục lục
Hôn nhân là quan hệ do pháp luật xác định
Hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi kết hôn. Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn. Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Một quan hệ hôn nhân tồn tại là do quy định pháp luật ghi nhận được đánh dấu bởi thời điểm xác lập và chấm dứt.
Ly hôn theo quy định pháp luật thì có thuận tình ly hôn hoặc đơn phương ly hôn. Trong thực tế dù ly hôn theo hình thức nào thì cũng có muôn vàn câu chuyện và muôn vàn hậu quả để lại.
Một vụ ly hôn có thể kéo dài hàng năm, tốn không biết bao công sức, thời gian của giới truyền thông và cộng đồng. Nó cũng có thể là một thương vụ làm ăn, cũng có thể là một cú hích làm chấn động thị trường tài chính. Cuộc ly hôn cũng có thể để lại một nỗi đau trong xã hội hoặc bài học nhức nhối cho xã hội, trường học, gia đình.
Một vụ ly hôn cũng có thể là nỗi đau của người trong cuộc khiến người cùng giới phải lấy đó làm bài học hay là thước đo để bảo vệ hôn nhân của mình. Một cuộc chiến của hai người ly hôn nhưng hàng loạt những người thương yêu của họ bị lôi vào cuộc chiến gay gắt đó. Những đổ vỡ trong lòng, đứt gãy các quan hệ bắt đầu từ một cuộc ly hôn không yên ả.
Ly hôn cũng có thể là một cuộc chia tay nhẹ nhàng mà đôi bên vẫn giữ được mọi mối quan hệ êm đẹp nhất có thể, trừ quan hệ hôn nhân.
Hôn nhân do pháp luật xác định nhưng chấm dứt hôn nhân và hậu hôn nhân như thế nào là do người trong cuộc lựa chọn. Nó hoàn toàn phụ thuộc vào ứng xử của hai bên chứ không phải quy định pháp luật.
Cha mẹ và con là quan hệ tự nhiên sẵn có
Khác với quan hệ hôn nhân là do pháp luật định đoạt, quan hệ cha, mẹ và con là có sẵn trong tự nhiên. Một đứa trẻ được sinh ra, mặc nhiên chúng có cha và mẹ. Quan hệ này hiện hữu từ khi đứa trẻ còn là một bào thai. Quan hệ này cũng không thay đổi cho đến khi một trong hai bên không còn sống. Đó là một quan hệ mặc định, thiêng liêng và sâu sắc.
Người ta ví con là “núm ruột”, là “giọt máu” của cha mẹ. Sự ví con này phản ánh đúng bản chất của mối quan hệ này. Khi đang trong quan hệ hôn nhân, mối quan hệ con và cha mẹ tương đối đúng bản chất của nó. Thế nhưng khi quan hệ hôn nhân chấm dứt, mối quan hệ “núm ruột”, “giọt máu” lại là những câu chuyện đau lòng và nhức nhối không chỉ của người trong cuộc mà cả người thân trong gia đình và cộng đồng.
Câu ca “mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời mẹ kế mới thương con chồng” bao đời nay giờ vẫn đúng với nhiều trường hợp. Nó cũng đúng với cả những trường hợp là cha dượng. Những câu chuyện đau lòng xảy ra giữa cha dượng hoặc mẹ kế với con vẫn không thiếu trong xã hội.
Những câu chuyện tranh giành nhau quyền nuôi con của cha mẹ khiến bao người không cầm được nước mắt. Đứa trẻ trong cuộc tranh giành mang trong mình những tổn thương đến hết đời mà cha mẹ không thể hiểu hết được. Cha, mẹ khi giành quyền nuôi con luôn cho rằng vì con mà họ làm thế.
Cuộc chiến giành quyền nuôi con liệu có xảy ra khi cả cha và mẹ đặt tay lên trái tim mình tự hỏi rằng “điều đó có thực sự tốt cho con không?” trước khi có bất cứ hành động hay lời nói nào về việc muốn có được quyền nuôi con? Cha mẹ liệu có lắng nghe cảm xúc của con khi giành quyền nuôi con? Cha mẹ có bao giờ nghĩ đến việc bàn bạc với nhau phương án tốt nhất để nuôi con sau khi ly hôn?
Nếu cha mẹ nào cũng làm điều này, đặt con vào trung tâm của mọi hành động hẳn đã không có những cuộc chiến gay gắt gây tổn thương cho cả con lẫn cha mẹ mà cái kết đứa trẻ đôi khi lại không được nuôi dưỡng tốt nhất.
Cũng có những cuộc hôn nhân mà sau đó, những đứa trẻ không được ai đón nhận về nuôi dưỡng. Những đứa trẻ vô tội vừa phải gánh nỗi đau chia ly vừa phải gánh nỗi đau vô thừa nhận. Chúng đã đến làm con của cha mẹ trên đời này nhưng cuối cùng lại không được đón nhận sau hôn nhân tan vỡ của cha mẹ.
Cha mẹ dù đã ly hôn thì quan hệ giữa cha mẹ và con vẫn không thay đổi. Nghĩa vụ giữa cha mẹ và con cũng không thay đổi. Quan hệ này càng đặc biệt nhạy cảm và đáng quan tâm khi con chưa trưởng thành.
Sau khi ly hôn thì việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình vẫn thuộc về cha mẹ. Pháp luật bảo vệ điều đó.
Người không nuôi con có quyền thăm nom con và nghĩa vụ cấp dưỡng. Người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con có thể bị Toà án hạn chế quyền thăm nom con của người đó theo đề nghị của người trực tiếp nuôi con.
Người nuôi con được nhận tiền cấp dưỡng nuôi con và không được quyền cản trở quyền thăm nom con của người kia. Khi người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con có thể yêu cầu thay đổi việc trực tiếp nuôi con để đảm bảo việc nuôi con tốt nhất.
Cần những cuộc ly hôn không vết cắt
Chúng ta không còn bị bó hẹp trong một mối quan hệ duy nhất là hôn nhân. Con trẻ ngày càng nhạy cảm, tinh tế và dễ tổn thương. Pháp luật thấu hiểu điều đó nên có những quy định người chồng “không được ly hôn” trong một số trường hợp nhất định. Vì vậy, khi ly hôn, người trong cuộc cần có một cái nhìn thấu rõ và ứng xử văn minh trong việc phân chia tài sản và nuôi con.
Cuộc sống ngày càng có nhiều mối quan hệ đan xen. Khi hai người đến với nhau có thể đã bắt đầu bằng một quan hệ đan xen nào đó. Khi kết thúc hôn nhân luôn có những mối quan hệ đan xen mà mỗi người đều có được trong vai trò là người phối ngẫu.
Vì vậy, ly hôn chỉ chấm dứt hoàn toàn mối quan hệ hôn nhân. Các quan hệ khác chỉ biến đổi đôi chút cho phù hợp chứ không hẳn là mất đi. Bởi vì các quan hệ khác vốn dĩ hình thành dựa trên quan hệ giữa người với người. Hôn nhân chỉ giúp cho quan hệ đó ở một mức độ khác hoặc ở dưới dạng một tên gọi khác. Giữa người với người vẫn còn những mối quan hệ xã hội nhất định mà không ai có thể xoá như nhấn nút xoá trên bàn phím được.
Ly hôn chấm dứt nhưng hai người vẫn còn đó với tất cả các mối quan hệ đang có. Vậy nên cần những ứng xử cân bằng để không làm tổn thương nhau, tổn thương các mối quan hệ đang tồn tại.
Hôn nhân kết thúc không có nghĩa là mọi quan hệ kết thúc và chấm dứt quan hệ cha mẹ và con. Vậy nên, đừng để ly hôn nhấn chìm tương lai của người trong cuộc, con cái hay thẹn lòng trong một quan hệ nào đó.
P/S: Bài viết được trích đăng một phần trên bản in thời báo Kinh tế Sài Gòn (số tất niên) Chào xuân Nhâm Dần
Bài viết cùng chủ đề
Ly hôn chấm dứt nhưng hai người vẫn còn đó với tất cả các mối quan hệ đang có. Vậy nên cần những ứng xử cân bằng để không làm tổn thương nhau, tổn thương các mối quan hệ đang tồn tại.Mỗi người đều hình thành từ mọi khía cạnh và mối quan hệ. Hôn nhân kết thúc không có nghĩa là mọi quan hệ kết thúc và chấm dứt quan hệ cha mẹ và con. Vậy nên, đừng để ly hôn nhấn chìm tương lai của người trong cuộc, con cái hay thẹn lòng trong một quan hệ nào đó.