Tự làm đau cảm xúc khiến bạn kiệt sức, tiêu cực

Tuần trước, mình đã chọn một trải nghiệm tự làm đau cảm xúc. Một sự việc không như ý xảy ra, trong phút chốc, mình có hai lựa chọn: giận dữ hoặc không. Thay vì giữ bình tĩnh quan sát cơn giận như mình có thể và thường làm, mình lại chọn để cơn giận lấn át. Mình muốn trở lại trải nghiệm phiên bản người phụ nữ không bình an.

Ngay sau khi quyết định chọn giận dữ, mình tự đắm mình trong những suy nghĩ tiêu cực, tự trách bản thân và từ chối tìm kiếm lời sự động viên từ bên ngoài. Bao nhiêu lời tệ nhất có thể nghĩ ra mình đều dành cho bản thân. Mình tự thấy mình là một kẻ vô dụng, thất bại, yếu kém.. Kết quả là mình ốm dặt dẹo liền một tuần. Ngay ngày đầu tiên cho phép bản thân tức giận và bị ghét bỏ thì năng lượng tích cực tụt về con số không. Ngày kế tiếp mình đã lấy lại được tinh thần nhưng sức khỏe thể chất thì không lấy lại được.

Trải nghiệm này là một thực chứng cho lý thuyết tự làm đau cảm xúc của bản thân. Hậu quả là nó ảnh rất lớn đến tinh thần và sự bình an trong tâm hồn. Những hành vi này tuy có vẻ nhỏ nhặt, nhưng lâu dần chúng khiến nội tâm của bạn kiệt quệ. Những tổn thương này khó có thể tự chữa lành nếu bạn không nhận thức kịp thời.

1. Bạn có đang vô tình làm điều này?

Trong cuộc sống, chúng ta đôi khi vô tình tự làm đau cảm xúc của chính mình mà không nhận ra. Những hành vi nhỏ, lặp đi lặp lại này tích tụ dần và tạo thành những “vết xước” trong nội tâm:

Tự nói chuyện tiêu cực: Những câu như “Mình thật kém cỏi”, “Mình luôn thất bại”, “Mình không đủ giỏi”, “Mình không bằng người ta”… thường xuyên vang lên trong tâm trí. Chúng dần trở thành một loại “thói quen” tự phá hủy lòng tin vào chính mình.

Tự chỉ trích không ngừng: Chúng ta thường mắng mỏ, oán trách bản thân gay gắt hơn bất kỳ ai khác. Đôi khi, chỉ một sai lầm nhỏ cũng đủ khiến bạn tự gọi mình là “kẻ thất bại” hoặc “vô dụng.”

Níu kéo sai lầm trong quá khứ: Bao nhiêu lần bạn đã tự hỏi: “Giá mà mình làm khác đi”? “Ước gì được làm lại”…? Cảm xúc hối tiếc ấy kéo dài, khiến bạn mắc kẹt trong vòng xoáy cảm xúc tiêu cực và bị trói buộc bởi quá khứ.

Cô lập bản thân: Bạn tránh xa bạn bè, gia đình vì cảm thấy không xứng đáng với tình yêu thương hoặc sự hỗ trợ. Chìm đắm trong vỏ ốc của chính mình là cách lực chọn duy nhất. Điều này chỉ khiến bạn thêm cô đơn và dễ rơi vào trạng thái trầm cảm.

Từ bỏ mục tiêu vì sợ thất bại: Thay vì nỗ lực, bạn chọn cách bỏ cuộc ngay cả khi bạn đang ở rất gần đích đến. Điều này khiến bạn cảm thấy mình không bao giờ đạt được những gì mình mong muốn. Nó càng củng cố cho niềm tin rằng “mình là một kẻ thất bại”.

Hàng ngày, chúng ta đã rất nhiều lần vô tình làm đau cảm xúc của mình mà không hay biết. Bạn tự trách bản thân hàng ngày là làm không đủ tốt, không đủ giỏi, không làm được gì… Những điều này tích tụ lại qua năm tháng thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe tâm lý và thể chất. Đó có thể là căn nguyên gây ra những bệnh mãn tính như đau đầu, đau dạ dày, đau nhức cơ thể không có lý do, ung thư…

2. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc tự làm đau cảm xúc

Vậy tại sao chúng ta lại tự làm tổn thương chính mình? Sau nhiều lần quan sát và trải nghiệm, mình nhận thấy những nguyên nhân sau đây:

Mất niềm tin vào bản thân: Khi bạn không tin vào giá trị của chính mình, mọi lời chỉ trích từ bên ngoài đều dễ dàng trở thành “bằng chứng” để củng cố những suy nghĩ tiêu cực.

Chấn thương trong quá khứ: Những tổn thương từ thời thơ ấu, như sự bỏ bê hoặc bị lạm dụng, để lại dấu ấn sâu sắc và ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận bản thân.

Chủ nghĩa hoàn hảo: Đặt ra những tiêu chuẩn không tưởng và tự trách mình khi không đạt được là nguyên nhân phổ biến khiến bạn luôn cảm thấy không đủ tốt, không đủ giỏi.

Thành kiến tiêu cực của não bộ: Bộ não của con người thường khuếch đại những điều tiêu cực, khiến bạn khó nhận ra mặt tích cực trong mọi tình huống.

Hiểu được những nguyên nhân này giúp chúng ta không chỉ nhận diện vấn đề mà còn có thể tìm cách giải quyết, mở ra hành trình chữa lành và lấy lại sự bình an nội tâm.

Cư xử nhẹ nhàng với bản thân

3. Những mẹo nhỏ giúp bạn ngừng làm đau cảm xúc

Nói chuyện với chính mình như một người bạn thân: Thay vì tự trách móc, bạn có thể tự hỏi: “Nếu người bạn thân yêu của mình mắc lỗi này, mình sẽ nói gì để động viên họ?” Sự đồng cảm và nhẹ nhàng với bản thân sẽ giúp bạn dần buông bỏ những cảm xúc tiêu cực.

Lọc thông tin phản hồi tiêu cực: Không phải tất cả lời chỉ trích đều đúng. Bạn chỉ cần chọn lọc thông tin không tích cực từ những người thật sự hiểu và muốn giúp bạn tốt lên. Loại bỏ ngay những lời nói vô căn cứ làm tổn thương bản thân, đặc biệt là lời nói ngay lúc đó của người đang làm bạn nóng giận. Bởi vì chính họ đang nóng giận và tổn thương rồi đổ hết những điều đó vào bạn.

Não bộ rất nhạy cảm với cảm xúc tiêu cực: Khi bạn hiểu não bộ có xu hướng nhớ những điều tiêu cực lâu hơn tích cực là bước đầu để bạn học cách cân bằng lại suy nghĩ. Tập trung tìm ra những điểm sáng trong mỗi tình huống, dù là nhỏ nhất cũng giúp bạn giảm bớt những điều tiêu cực trong não bộ.

Giao tiếp thẳng thắn với người gây tổn thương cho bạn thay vì đoán mò: Đừng để sự im lặng dẫn đến hiểu lầm. Bạn cần nói ra suy nghĩ, cảm xúc của mình một cách trung thực và nhẹ nhàng với người khiến bạn tổn thương để tháo gỡ những vấn đề tồn đọng. Tuyệt đối họ không có quyền làm đau bạn, trừ khi bạn cho phép họ làm điều đó.

Nhìn cuộc sống qua lăng kính tích cực: Thay vì nhìn thấy thất bại, bạn có thể coi đó là bài học để trưởng thành. Thay vì oán trách, bạn có thể dùng lòng biết ơn những trải nghiệm chưa tốt đã giúp bạn mạnh mẽ hơn.

Những mẹo này không chỉ giúp bạn giảm bớt sự tổn thương mà còn xây dựng nền tảng cho một nội tâm bình an lâu dài.

Trải nghiệm vừa rồi đã giúp mình hiểu ra một điều: nội tâm bình an không phải là trạng thái cố định, mà là hành trình học hỏi và tự chữa lành mỗi ngày. Việc tự làm đau cảm xúc là một phần của hành trình đó nhưng bạn hoàn toàn có thể vượt qua nếu biết yêu thương và chăm sóc bản thân đúng cách.

Nếu bạn cũng từng rơi vào vòng xoáy tự làm đau cảm xúc thì hãy nhớ rằng bạn luôn có quyền lựa chọn: chọn bình an, chọn chữa lành.

Nếu bạn đang tìm kiếm sự hỗ trợ để bước qua những cảm xúc tiêu cực và tìm lại bình yên trong tâm hồn, hãy ghé thăm Phunulangyen hoặc kết nối với mình qua Facebook cá nhân. Hành trình hoàn thiện nội tâm là của riêng mỗi người và không dễ dàng nhưng chúng ta không phải đi một mình. Mình luôn ở đây, sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bạn.

Biết ơn bạn đã ghé thăm trang web và đọc bài viết của mình.

Bài viết cùng chủ đề