Giữ rừng để đón đầu kinh tế xanh trên trường quốc tế

Trong chuyến thăm cấp nhà nước mới đây của tổng thống Joe Biden, từ khóa “kinh tế xanh”, “kinh tế tuần hoàn”, “kinh tế bền vững” liên tục được nhắc đến trong bản tin quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Muốn phát triển mô hình kinh tế này, phải có tư duy đúng về đối đãi với thiên nhiên, đặc biệt là rừng.

Hiến pháp của chúng ta, nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đã có một bước chuyển mình ngoạn mục ở tư duy đối đãi với thiên nhiên. Từ tư duy hợp bối cảnh đất nước thời đến tư duy hợp thế thời toàn cầu.

Thiên nhiên được đối đãi thế nào qua các hiến pháp?

Hiến pháp năm 1980 quy định nhà nước “làm chủ thiên nhiên”. Quy định này “mang hơi thở” thời đại. Lúc đó chúng ta vừa mới thống nhất đất nước được năm năm. “Làm chủ” là khao khát của chúng ta. Những mất mát trong lịch sử, áp bức và ngoại xâm trong một thời gian dài nên chúng ta cần tuyên bố điều đó để giữ gìn bờ cõi.

Khi không còn bị ám ảnh bởi khao khát “làm chủ”, đất nước cũng đã qua những ngày non nớt, tư duy “làm chủ thiên nhiên” được đổi thành “sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường” (Hiến pháp 1992). Đây là một bước phát triển tư duy có ý nghĩa rất lớn trong việc đối đãi với tài nguyên thiên nhiên. Làm chủ thiên nhiên là điều không thể. Thiên nhiên có quy luật riêng. Nó vận hành theo quy luật đó để tồn tại và phát triển hàng trăm, hàng triệu năm.

Hiến pháp 2013 là một bước tiến dài trong tư duy đối đãi với thiên nhiên. Đó là tư duy “quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu”. Tư duy này phù hợp với xu thế hiện nay trên thế giới. Cách chúng ta đối đãi với thiên nhiên sẽ phản ánh tiềm năng hòa nhập với thế giới. Nhờ tư duy này và nguồn tài nguyên rừng hiện có mà Việt Nam đã mạnh dạn tham gia các cam kết, hợp tác song phương, đa phương trong phát triển kinh tế xanh toàn cầu. Sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên là mấu chốt của mọi quyết định và chính sách quan trọng, lâu dài của đất nước. Đây cũng là chìa khóa để con người hiểu những bài học sâu sắc từ thiên nhiên.

Những bài học từ thiên nhiên

Thiên tai, biến đổi khí hậu là những vấn đề nhức nhối trên toàn cầu. Bài học con người học được qua những thảm họa tự nhiên này là con người đối đãi thiếu công bằng với thiên nhiên.

Ở Việt Nam, sau mỗi một cơn lũ hay những trận sạt lở đất gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản thì nguyên nhân quay về vẫn là hệ sinh thái của chúng ta đã mất cân bằng. Hệ thống rừng đầu nguồn thưa dần, không đủ để ngăn nước, giữ đất. Rừng là một then chốt quan trọng trong các then chốt để phát triển “kinh tế xanh”, “kinh tế bền vững”. Rừng giúp tạo ra các chứng chỉ carbon, một lợi thế của Việt Nam cạnh tranh trên thị trường quốc tế trong nay mai.

Rừng là nguồn thu nhập thụ động trong tương lai

Chứng chỉ carbon rừng sẽ làm nên vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Châu âu sẽ áp dụng tín chỉ carbon theo CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism – Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon) bắt đầu từ tháng 10/2023. Chính sách này sẽ là một rào cản đối với các mặt hàng nhập khẩu vào châu Âu trong tương lai. Hàng hóa sẽ chịu thêm mức phí carbon, điều mà không doanh nghiệp nào mong muốn. Chi phí tăng khiến cơ hội nhập khẩu hàng hóa vào thị trường châu Âu giảm. Quy luật ai gây ô nhiễm, người đó phải trả tiền sẽ được châu Âu áp dụng để đảm bảo công bằng cho doanh nghiệp trong và ngoài khu vực châu Âu.

Việt Nam đang được đánh giá cao về tiềm năng chứng chỉ carbon rừng trên thị trường quốc tế. Đó cũng là lý do mà Việt Nam tự tin tham gia nhiều hiệp định thương mại, song phương và đa phương liên quan đến giảm khí thải nhà kính. Tiềm năng kinh tế bền vững từ rừng đã được nhìn thấy trước thể hiện trong Hiến pháp và cả các hiệp định quốc tế. Loại “hàng hóa” xuất khẩu này sẽ giúp Việt Nam có lợi thế đi đầu trong nền kinh tế xanh toàn cầu. Chúng ta may mắn có được di sản lớn từ rừng do cha ông để lại để tạo ra chứng chỉ carbon ngay vào lúc này.

Khai thác bền vững những gì di sản từ rừng mang lại hay kiệt sức sản xuất để lấy tiền nhập khẩu chứng chỉ carbon? Lựa chọn là ở chúng ta, ngay lúc này. Rừng hiện hữu là nguồn thu nhập thụ động của chúng ta trong tương lai. Chọn nhập khẩu là chọn tăng chi phí sản xuất, giảm cơ hội xuất khẩu. Chọn trồng rừng là chọn đi đường dài. Mất nhiều năm rừng mới có thể đủ điều kiện trở thành chứng chỉ carbon. Lựa chọn nào cũng khó hơn việc khai thác bền vững và bảo tồn, gìn giữ diện tích rừng hiện có.

Chúng ta mất rất nhiều công sức, tiền bạc để ký kết hợp tác toàn diện với các nước lớn, vất vả đàm phán ký kết các hiệp định thương mại với Châu Âu. Cuối cùng chúng ta không đáp ứng được yêu cầu tín chỉ carbon để bị loại khỏi cuộc chơi. Như vậy mọi sự nỗ lực trong hoạt động ngoại giao, kết nối thị trường, phát triển kinh tế vươn ra thế giới đều trở nên vô nghĩa.

Rừng không chỉ có giá trị đối với cuộc sống và kinh tế của người dân trên đất nước Việt Nam mà còn giữ cho mối quan hệ thương mại quốc tế của Việt Nam bền chặt và phát triển. Bảo vệ rừng là bảo vệ sự sống, bảo vệ tương lai và vị thế hội nhập của Việt Nam trong nền “kinh tế xanh”, “kinh tế tuần hoàn”, “kinh tế bền vững”. Giá trị của rừng còn ở chỗ giữ cho Việt Nam đứng đúng vị thế, giữ lời hứa của mình trong các hiệp định hợp tác quốc tế song phương và đa phương.

P/S: Link bài viết được đăng trên Thesaigontimes ở đây.

Bạn có thể thích