Bạn làm rất nhiều việc trong một ngày nhưng đến tối vẫn thấy lòng trống rỗng. Người thân đang buồn, đồng nghiệp đang căng thẳng, bạn đều nhận ra nhưng lại không biết chính mình đang như thế nào. Câu hỏi quen thuộc mỗi ngày là “Hôm nay phải làm gì?” chứ ít khi bạn hỏi “Hôm nay mình cảm thấy thế nào?”. Từ câu hỏi này chúng ta sẽ có một câu trả lời tương ứng là cố gắng hoàn thành trách nhiệm, đáp ứng kỳ vọng và chăm sóc những người xung quanh. Còn tiếng nói bên trong thì dằn xuống, để lúc khác và dần trở nên xa lạ.
Cho đến một ngày, một chuyện nhỏ cũng khiến bạn bật khóc tức tưởi. Một lời nhờ vả bình thường cũng làm bạn khó chịu, phiền hà. Điều từng yêu thích bỗng không còn mang lại niềm vui. Bạn biết không, đó có thể là lúc cần dừng lại để lắng nghe bản thân và hiểu mình đang mong muốn điều gì và tiếp tục sống bằng những lựa chọn phù hợp hơn.
Mục lục
Vì sao chúng ta cần lắng nghe bản thân?
Để nhận ra nhu cầu phía sau cảm xúc
Không phải lúc nào bạn cũng có thể hiểu ngay điều đang xảy ra bên trong mình. Bạn nghĩ mình tức giận vì con không nghe lời, nhưng có thể bạn đã quá mệt sau một ngày làm việc. Nỗi buồn vì người thân không hỏi han nhưng điều sâu hơn là mong muốn được quan tâm. Ẩn sâu dưới sự mất tập trung là trong lòng bạn đang lo lắng hoặc cơ thể cần nghỉ ngơi.
Lắng nghe bản thân giúp bạn đi từ câu hỏi “Tại sao mình lại như thế?” đến một câu hỏi dễ chịu hơn: “Có điều gì bên trong đang cần được chú ý?”. Khi hiểu rõ nhu cầu, bạn có thể tìm cách đáp ứng phù hợp chứ không cố gắng đè nén cảm xúc.
Để lựa chọn chứ không phản ứng theo thói quen
Khi không nhận ra trạng thái của bản thân, bạn dễ phản ứng ngay lập tức như nói nặng lời, nhận thêm việc dù đã quá tải hoặc im lặng làm mà trong lòng đầy ấm ức. Bạn biết không, một khoảng dừng ngắn có thể tạo ra kết quả khác biệt trong cuộc đời bạn.
Bạn nhận thấy đôi vai mình gồng, hơi thở gấp và bắt đầu cao giọng sẽ hiểu rằng mình đang tức giận. Thay vì tiếp tục tranh luận với người bên cạnh, buông lời sát thương bạn nói: “Mình cần vài phút bình tĩnh rồi sẽ nói tiếp”. Vấn đề chưa được giải quyết ngay lúc này nhưng bạn đã không để cảm xúc quyết định toàn bộ hành động. Lắng nghe bản thân giúp bạn có thêm khoảng lặng để lựa chọn cách ứng xử phù hợp.
Để sống gần với điều mình coi trọng
Trong cuộc sống, có những mục tiêu bạn theo đuổi vì thật sự mong muốn nhưng cũng có những mục tiêu đến từ sự so sánh, nỗi sợ bị đánh giá, chê cười. Mục tiêu cũng có thể đến từ hình dung rằng mình “nên” trở thành một người nào đó, hoàn hảo, tốt đẹp giống như ai đó. Nếu không dừng lại lắng nghe mong muốn thực sự bên trong, bạn có thể dành rất nhiều thời gian cho một cuộc sống trông có vẻ tốt đẹp nhưng nội tâm ngày càng trở nên trống rỗng.
Lắng nghe bản thân không giúp bạn bảo đảm mọi lựa chọn đều đúng. Tuy nhiên, nó có thể giúp bạn nhận ra điều gì quan trọng, đang thay đổi hay không còn phù hợp. Từ đó, bạn có thể điều chỉnh hướng đi mà không cần phủ nhận những cố gắng trước đây hay là sự chưa hoàn hảo của bản thân.
| Lắng nghe được thì thấu hiểu được. Thấu hiểu được thì yêu thương được. |
Lắng nghe bản thân là như thế nào?
Lắng nghe bản thân là chủ động chú ý đến những gì đang diễn ra trong cơ thể, cảm xúc và suy nghĩ. Từ đó, bạn tìm hiểu nhu cầu, mong muốn của mình trước khi hành động. Đó không phải một kỹ năng chỉ dành cho người thực hành thiền định hay có nhiều thời gian. Bạn có thể thực hành ngay khi đang nấu ăn, đi bộ, làm việc hoặc trò chuyện với người thân.
Lắng nghe cơ thể
Cơ thể thường gửi tín hiệu rất cụ thể: mắt mỏi, bụng đói, hàm siết chặt, vai căng hoặc cảm giác uể oải… Những lúc cảm thấy như vậy, bạn đừng trách mình làm việc thiếu năng suất, cơ thể lười biếng, thiếu sức khỏe. Bạn tự quan sát bản thân qua các câu hỏi:
Mình đã ngủ và nghỉ đủ chưa?
Mình có thực sự đang đói, khát hay do ngồi quá lâu không?
Có chỗ nào đang khó chịu cần được xoa bóp, yêu thương không?
Bạn không cần suy diễn mọi tín hiệu thành một vấn đề nghiêm trọng cần giải quyết gấp. Đôi khi, điều bạn cần chỉ là uống một ngụm nước, đổi tư thế hoặc rời mắt khỏi màn hình vài phút. Nếu triệu chứng kéo dài hay đáng lo, lúc đó mới cần đến bác sĩ thăm khám hoặc tìm người tư vấn.
Lắng nghe cảm xúc
Lắng nghe cảm xúc bắt đầu bằng việc gọi tên: “Mình đang buồn”, “Mình thất vọng”, “Mình lo” hoặc “Mình vừa vui vừa bất an”. Bạn không cần vội làm cho cảm xúc biến mất, cũng không cần phán xét rằng mình yếu đuối, ích kỷ hay vô lý vì có cảm xúc ấy.
Bạn đặt câu hỏi: “Chuyện gì vừa xảy ra với mình? Bài học gì đằng sau việc này?”.
Cảm xúc không phải là lời giải cho mọi việc mà là dấu hiệu để bạn dừng lại, cân nhắc và suy nghĩ. Một sự chậm lại như ông bà thường nói “lùi một bước để tiến ba bước” hay “uốn lưỡi 7 lần trước khi nói”.
Lắng nghe suy nghĩ và mong muốn
Trong đầu chúng ta có nhiều tiếng nói: “Phải cố thêm”, “Không được làm người khác thất vọng”, “Mình muốn nghỉ”, “Mình sợ bỏ lỡ”. Lắng nghe không có nghĩa là tin tất cả những điều này. Bạn có thể quan sát và phân biệt: đâu là mong muốn ý thức, đâu là mong muốn thực sự của bản thân.
Câu hỏi “Mình muốn gì?” cũng cần đi cùng “Vì sao điều đó quan trọng?” và “Lựa chọn này mang đến cho mình giá trị sâu sắc nào?”. Nhờ những câu hỏi nhiều tầng mà mong muốn được hiểu rõ hơn, thay vì trở thành một mệnh lệnh phải làm theo ngay.
Ứng dụng lắng nghe bản thân trong cuộc sống hằng ngày
1. Bắt đầu buổi sáng bằng cách tự hỏi
Trước khi bắt đầu ngày làm việc, hãy dành một hoặc hai phút để hỏi:
Cơ thể mình hôm nay thế nào?
Cảm xúc nổi bật lúc này là gì?
Điều gì cần được ưu tiên?
Bạn không cần một câu trả lời sâu sắc hay một giải pháp phức tạp nào. Đơn giản là “Mình hơi mệt và cần làm việc chậm hơn” đã là một sự lắng nghe phù hợp. Từ đó, bạn có thể điều chỉnh lịch: làm việc quan trọng và gấp trước, dành khoảng nghỉ hoặc giảm bớt một việc không cần thiết. Lịch trình làm việc của bạn vẫn gắn liền trách nhiệm nhưng không dẫn đến bào mòn sức lực và bỏ mặc bản thân.
2. Dừng lại trước khi nhận thêm việc
Khi có một lời đề nghị, bạn có đồng ý quá nhanh vì ngại từ chối? Trước khi trả lời đề nghị, hãy kiểm tra thời gian, sức lực và mức độ phù hợp với công việc. Bạn thực sự muốn giúp, hay đang sợ người khác thất vọng? Nếu nhận việc này, bạn phải đánh đổi điều gì? Bạn có sẵn sàng làm điều đó không?
Bạn có thể nói: “Để mình kiểm tra lịch rồi trả lời bạn” hoặc “Tuần này mình chỉ hỗ trợ được phần này”. Đây chính là sự lắng nghe công bằng bạn đã dành cho bản thân. Lắng nghe bản thân giúp lời đồng ý của bạn trở nên thực tế hơn, tránh tình trạng nhận lời bằng sự nhiệt tình rồi thực hiện trong mệt mỏi và bực bội. Uy tín của bạn cũng vì thế mà được nâng lên.
3. Lắng nghe mình trước khi trò chuyện với người thân
Trước một cuộc trao đổi khó nói, bạn xác định là đang cảm thấy như thế nào và điều bạn muốn người kia hiểu là gì. Thay vì nói: “Anh chẳng bao giờ quan tâm”, bạn có thể nói: “Hôm nay em khá mệt. Em muốn anh nghe em kể một chút”. Khi sắp trách con: “Sao nói mãi không nghe?”, bạn nhận ra mình đang sốt ruột, rồi đưa ra đề nghị rõ ràng và tìm hiểu điều khiến con chưa hợp tác.
Hiểu bản thân giúp bạn diễn đạt nhu cầu mong muốn của mình rõ ràng và ôn hòa hơn. Giao tiếp vẫn cần lắng nghe hai chiều và tôn trọng ranh giới của nhau. Sự đồng thuận thực sự dễ dàng khi cả hai bên đều lắng nghe được nhau thật rõ ràng và sâu sắc.
4. Đưa sự chú ý trở lại bữa ăn
Có những bữa ăn kết thúc rất nhanh mà ta gần như không nhớ mình vừa ăn gì, vì tâm trí vẫn đang ở công việc hoặc cuộc tranh luận ban sáng. Bạn có thể đặt điện thoại xuống, chú ý mùi vị và nhận biết cảm giác đói, no của cơ thể.
Bạn không cần biến việc ăn uống thành một tiêu chuẩn hoàn hảo. Mục đích của ăn uống là chăm sóc bản thân bằng sự chú ý và tôn trọng nhu cầu dinh dưỡng của chính bạn.
5. Tạo khoảng lặng bằng những điều nhỏ bé
Không phải ai cũng có điều kiện đi xa để nghỉ ngơi nhưng một khoảng lặng có thể làm điều đó. Bạn có thể bắt đầu từ việc tưới cây, nhìn trời qua cửa sổ hoặc đi bộ quanh nhà. Khi chú ý đến một bông hoa vừa nở, bạn tạm bước ra khỏi dòng suy nghĩ liên tục.
Trong khoảng dừng ấy, có thể bạn nhận ra mình đã lâu không nghỉ, không làm điều yêu thích hoặc không để ý đến sự chăm sóc của người thân. Thiên nhiên không giải quyết thay mọi khó khăn của bạn nhưng những khoảnh khắc gần gũi ấy có thể tạo điều kiện để bạn chậm lại và nghe mình rõ hơn, gợi nhớ để bạn quan sát được những điều tốt đẹp mà người thân yêu đang dành cho bạn.
6. Kết thúc ngày bằng vài dòng ghi chép
Buổi tối, bạn có thể ghi lại ba điều:
Hôm nay, lúc nào mình thấy dễ chịu hoặc có ý nghĩa?
Điều gì khiến mình mệt, buồn hay khó chịu?
Ngày mai, mình muốn điều chỉnh một việc gì?
Đừng biến việc viết thành bản kiểm điểm mà đây chính là một cuộc trò chuyện với chính mình, ghi nhận những điều mình làm được và chia sẻ cảm xúc đã diễn ra. Qua thời gian, những ghi chép nhỏ giúp bạn nhận ra các khuôn mẫu vận hành cảm xúc, suy nghĩ, hành động, thói quen của mình để biết cách điều chỉnh kịp thời.
Có thể lúc mới thực hành, câu trả lời duy nhất của bạn là: “Mình không biết”. Bạn đừng vội bỏ cuộc hay trách cứ bản thân. Sau thời gian dài bạn quen hướng ra ngoài, việc nhận biết bên trong có thể cần thời gian chậm lại, lặp lại nhiều lần hơn. Bạn không cần tự giải quyết mọi chuyện vì quanh bạn, còn có rất nhiều người có thể hỗ trợ bạn.
Lắng nghe bản thân không phải là phép màu khiến cuộc sống hết khó khăn. Nó đơn giản là giúp bạn hiểu rõ hơn bản thân đang đi qua những khó khăn ấy thì có nhu cầu, giới hạn, mong muốn và khả năng thay đổi như thế nào?
Bạn không phải chờ đến khi kiệt sức mới nghỉ ngơi, đến khi bật khóc mới thừa nhận mình buồn, hay đến khi mọi thứ ổn thỏa mới cho phép mình tận hưởng một điều nhỏ bé. Ngay hôm nay, bạn dừng lại một phút và hỏi: “Lúc này, mình đang cảm thấy gì, cần điều gì và có thể làm một việc nhỏ nào để chăm sóc mình?”. Câu trả lời tuyệt nhất là sự thành thật của chính bạn.
Nếu bạn cần một người đồng hành cùng bạn thực hành lắng nghe bản thân để sống bình an, trọn vẹn hơn thì có mình ở đây luôn đồng hành 1:1 cùng bạn nhé!
Biết ơn bạn đã ghé thăm ngôi nhà Phunulangyen!
| Nếu bạn đang mong một sắp xếp lại cuộc hôn nhân chưa như ý và cần một người hiểu luật pháp, lắng nghe để đồng hành cùng bạn một cách riêng tư và an toàn, thì bạn đang đến đúng nơi rồi đó… Những bài viết với năng lượng yêu thương ở đây dành cho bạn.
Để có một giải pháp cho riêng bạn, mình mời bạn tìm hiểu dịch vụ 1:1 “Tư vấn pháp luật & bình an nội tâm cho phụ nữ trong hôn nhân”. Bạn sẽ được lắng nghe sâu sắc và được chia sẻ, trò chuyện để an yên từ bên trong, được soi sáng những góc khuất nội tâm và quyền lợi của mình. Nếu hiện tại bạn đang bình yên, mình thành tâm chúc mừng bạn. Nếu bạn biết ai đó đang mong muốn viết lại cuộc hôn nhân cho tốt hơn, mong bạn gửi thông tin này đến họ. Mình biết ơn nếu bạn gửi thông tin này đến người đang cần. Giúp người khác bình an là bạn đã gieo cho mình hạt giống bình an. Biết ơn bạn đã hiện diện và lan tỏa. |
Bài viết cùng chủ đề
| Lắng nghe để thấu hiểu và kết nối | Lắng nghe cảm xúc của bản thân | Hôm nay mình chọn lắng nghe bản thân |