Cha mẹ thường nói con giống cha, con giống mẹ và hài lòng hoặc yêu thương người con có những điều vừa ý của cha mẹ. Cha mẹ có những mô tuýp dựng sẵn dành cho con. Dựa trên mô tuýp đó để đánh giá rằng con ngoan, con hư và so sánh các con với nhau.
Mục lục
Mỗi con là một bản thể riêng biệt
Con là một người hướng nội, biết cách làm việc chỉn chu. Con biết sử dụng đồng tiền vào việc cần, không hoang phí, không đua đòi hoặc yêu sách về vật chất. Mọi việc vào tay con đều được làm tốt nhất. Cha mẹ không bận tâm điều gì khi giao việc cho con. Con cũng tự giác học tập, làm việc không đợi ai nhắc nhở. Việc để người khác nhắc nhở, phiền lòng là cấm kị với con.
Những lời dạy của cha mẹ, định hướng của cha mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến con. Con có khuynh hướng làm hài lòng cha mẹ, thu hẹp cái tôi của mình. Thông thường, cha mẹ sẽ thích một người con như trên và cho rằng con là một người con ngoan.
Bên cạnh đó, cha mẹ có thêm một người con khác hoàn toàn trái ngược. Đó là một cô/cậu hướng ngoại, biết cách thể hiện bản thân, biết đấu tranh cho quyền lợi của mình. Con thích giao tiếp với mọi người, chủ động làm những việc con thích một cách say sưa. Con có thể học rất tốt nhưng con không thích học hành chăm chỉ. Con học theo cách con muốn và theo cách phù hợp với con. Con không học miệt mài nhưng khi đi thi con thường đạt kết quả tốt. Mọi việc của con đều tự con sắp xếp và quyết định. Độc lập, phá cách, vượt giới hạn, trải nghiệm mới mẻ… luôn hấp dẫn con.
Cha mẹ thường cảm thấy đau đầu, mệt mỏi và bất lực trong việc dạy con đối với những người con thuộc tuýp này.
Chấp nhận con
Thực ra, không có con ngoan cũng không có con hư, chỉ có con như là chính con. Cha mẹ nhận ra chân dung của con và gán cho con các mác “ngoan”, “hư” theo các chuẩn mực hoặc mô tuýp mà cha mẹ cho là “chuẩn” hoặc là theo đặc điểm tính cách mà cha mẹ hài lòng với bản thân hoặc với chồng/vợ.
Việc nhận dạng được hình tướng của con không phải để phán xét hoặc so sánh giữa người con này với người con khác. Cha mẹ thường lấy điểm hài lòng của người con này so sánh với điểm yếu của người con khác. Đó là một sự so sánh không công bằng và không tôn trọng con. Con khỉ không thể leo cây tốt hơn con cá. Con cá chắc chắn bơi giỏi hơn con khỉ.
Mỗi con là một bản thể riêng biệt
Việc so sánh các con với nhau của cha mẹ có khi lộ liễu, có khi lại vi tế. Dù là cách so sánh nào thì con cũng cảm nhận được. Khi cha mẹ nói rằng: sao con không dịu dàng như chị, đằm tính như anh; sao con không nhanh nhẹn, sáng tạo như em/anh/chị… là cha mẹ đã vô tình gây ra tổn thương cho con. Các con không thích bị so sánh với ai cả. Các con không muốn mình trở thành một người kém hơn người được so sánh.
Cha mẹ cũng có thể ý thức việc so sánh con bằng lời nói khiến con đau lòng, tổn thương mà không trực tiếp nói thành lời. Tuy nhiên trong suy nghĩ của cha mẹ luôn ẩn chứa suy nghĩ đó. Suy nghĩ của cha mẹ sẽ bộc lộ, phản chiếu ở góc nào đấy trong hành động, cư xử. Bởi vì mỗi hành động, lời nói đều phản ánh đúng những gì suy nghĩ bên trong. Con cũng đủ tinh tế để cảm nhận sự so sánh âm thầm của cha mẹ.
Việc so sánh ngầm sẽ dẫn đến những tổn thương âm thầm trong con. Những tổn thương này sẽ ngấm vào con một cách vô thức và có ảnh hưởng nhất định đến sự trưởng thành của con theo cách của con. Ví dụ, con thuộc tính hướng nội thì con sẽ không nói ra mà âm thầm chịu đựng. Con thuộc tuýp hướng ngoại thì sẽ thể hiện bằng cách phản kháng bằng lời nói, hành động, cố tình làm điều ngược lại với mong muốn của cha mẹ…
Làm cha mẹ, chỉ cần biết rằng, con là một người như thế với những đặc điểm riêng như thế. Cha mẹ không phán xét mà học cách chấp nhận con, tôn trọng sự khác biệt của con, hướng cho các con hoàn thiện bản thân bằng cách yêu thương, giúp đỡ và học hỏi những điều tốt đẹp của nhau.
Chọn cách làm cha mẹ đối với từng người con
Trong gia đình có những người con tính nết khác nhau hoặc bổ khuyết cho nhau thì đó là một hạnh phúc. Bởi vì con người luôn tự học hỏi để hoàn thiện bản thân. Thay vì con phải đi ra ngoài mới tìm được người để học hỏi những điều bổ khuyết cho bản thân thì ngay trong gia đình đã có một hình mẫu để học hỏi. Thay vì so sánh các con với nhau, cha mẹ hãy giúp con học hỏi, trưởng thành và hoàn thiện lẫn nhau.
Cha mẹ chọn cho mình cách làm cha mẹ phù hợp với từng người con. Kiểu cha mẹ hay lo lắng, chăm chút sẽ không phù hợp với người con thích tự lập, tự do, phóng khoáng. Con nhút nhát, không tự tin lại cần kiểu cha mẹ là chỗ dựa để con được động viên. Có con cần cha mẹ cầm tay chỉ từng việc nhỏ nhưng có con lại chỉ cần cha mẹ truyền cho con cảm hứng để phát huy hết khả năng của mình. Có con thích được chăm bẵm lo lắng nhưng có con lại thích được tự làm mọi thứ…
Mỗi người con là một món quà và là người thầy dạy cha mẹ những bài học nhất định. Vì vậy cha mẹ cần linh hoạt và có những cách ứng phó thích hợp đối với từng người con. Cách ứng phó này có thể thích hợp với người con này nhưng sẽ là phản tác dụng với người con khác. Bởi đơn giản, mỗi người con khác nhau và cần một người cha, mẹ phù hợp với sự khác biệt đó.
Chọn cách làm cha mẹ với từng người con giống như người bác sĩ giỏi, tận tâm kê đơn cho từng người bệnh dựa trên triệu chứng, cơ địa, lối sống, lịch sử bệnh tật của bệnh nhân.
Bài viết cùng chủ đề